SPRING in Autumn
27-29 okt UTRECHT
SPRING in Autumn
27-29 okt UTRECHT
 
 
 

Ensaio Para Uma Cartografia

 

Ode aan imperfectie

De actrices werken zich twee uur lang in het zweet, maar van de toeschouwers wordt ook een inspanning gevraagd. Een enkele redt het niet en sluipt de zaal uit. Het podium in de DE zaal was helemaal leeg, ook het gordijn voor de achterwand was opgetrokken zodat de met kabels beklede wanden zichtbaar waren. De Portugese acteur en regisseur Monica Calle, die zelf ook meespeelde, hield een korte inleiding. Over dat zij een theaterachtergrond heeft en genoeg had van tekst. Dat zij een persoonlijk moeilijke tijd achter de rug had en dat dit stuk haar nieuwe kracht gaf, de kracht van het samendoen en opgaan in een groep. De titel Ensaio para uma Cartografia betekent Oefenen voor een Cartografie. Waarmee zij zich afvraagt hoe je een route in kaart brengt om opnieuw te beginnen. Deze voorstelling is voor Calle zo’n nieuwe route. Ze vertelde dat geen van de performers danser was of een muziekinstrument kon bespelen. Toch is dat wat zij de twee uur daarna deden: een dansje en een muziekstukje.

In een interview vertelt Calle:
"Ik begon met alles weg te halen, van de tekst tot de kostuums, tot ik dichter bij de kern kwam: uitdaging, inspanning en emotie. We proberen met disciplines te werken waar we niet getraind in zijn, zoals dans en klassieke muziek. We kijken dan waar het ons naar toe leidt, en zien dan wat in de kern overblijft, zowel artistiek als persoonlijk.

Na de toespraak volgde het wonderlijkste deel van de voorstelling: ze kleden zich uit tot ze allemaal spiernaakt waren en zouden dat de rest van de voorstelling tot en met het applaus blijven. Geen decor, geen kleding, geen tekst en minimale beweging. De diversiteit zat hem vooral in de lichamen van de vrouwen. Gek genoeg had ik moeite om de vrouwen te herkennen met wie wie was toen ze nog kleding aan hadden. De naaktheid normaliseert razend snel. Dat vind ik mooi om te zien. In de samenleving en in ieder geval in het openbare leven is naaktheid taboe. Het is op een bepaalde manier geruststellend en rustgevend om naakte lichamen te zien. De bolero van Ravel speelde in het stuk de hoofdrol. Dat stuk heeft het publiek meerdere malen, soms met onderbreking, helemaal afgeluisterd terwijl de dansers prachtig geformeerd en uitgelicht in een driehoek stonden en hun simpele danspasje eindeloos en echt eindeloos herhaalden.

Nu in dit schrijf – laat op de avond – speelt de bolero nog steeds door. De bolero wordt geassocieerd met erotiek. Je zou denken dat de combinatie van bolero en naakte danseressen de zinnen zou prikkelen, maar zo er al een male gaze was (en er zaten wel opvallend veel mannen op de eerste rij) dan maakte de meditatieve monotonie daar wel een einde aan. Ik werd me weer eens bewust hoe sterk de behoefte is aan bewegend en afwisselend beeld. Dat is wat dans doorgaans biedt. Maar avant-garde dans gooit verwachtingen om en laat zien dat het anders kan. Dansen werd afgewisseld met muziek. De danseressen pakten alleen een strijkinstrument en speelden afgrijselijk vals een simpel deuntje. Het deed mij denken aan uitvoeringen van beginnende leerlingen op de muziekschool. De danseressen deden één voor één een solo op spitzen. Dat blijkt niet mee te vallen als je dat niet veel hebt geoefend. De meesten worstelden zich kortstondig op hun tenen om dan weer spoedig neer te bonken. Een enkele danser kon het wel, maar het bleef bij stapjes.

Een ballet- en muziekles voor beginnende dames nudisten zou je het stuk kunnen samenvatten, maar dat gaat voorbij aan waar het overgaat: samenhorigheid, doorzettingsvermogen en acceptatie en omarming van imperfectie. Deze voorstelling is een geruststellende ode aan imperfectie. Dat het stuk eindigt met de bolero zal niet verbazen, maar deze keer begonnen de dansers op een lijn tegen te achterwand en bewogen ze zich heel langzaam, en er was tijd genoeg want de bolero duurt wel zo’n vijftien minuten, richting de rand van het podium. Toen de bolero naar de climax aanzwelde waren de glanzende bezwete lichamen goud verlicht. Ze stond dicht tegen elkaar aan als een groep in meditatie extase.

Ik dacht terug aan wat de Monica Calle aan het begin gezegd had: dit stuk was een poging van haar om uit haar moeilijke tijd te komen en ze zocht steun bij anderen. Misschien moest je er zo naar kijken, om hoe het zou zijn als je zelf mee zou doen en of je dan ook in een trance zou komen en een gevoel van opgenomen te worden in de groep. De naaktheid tegenover een zaal vol zittende geklede mensen maakt de saamhorigheid groter. Dit stuk laat de kracht en moed zien van vrouwen en is een protest tegen de sociale druk van perfectie, van het lichaam en van performance. Ik hoop dat zij uit haar mentale dal is. Dapper vind ik het wel. Ik zou willen weten of de voorstelling vrouwen mentaal sterkt. Je naakt te vertonen op een podium en dan twee uur lang vereist moed. Hoe zou de voorstelling zijn als het publiek ook naakt was? – Dat zou ik niet weten, want zoveel moed heb ik nou ook weer niet.

 

Geschreven door Floris van den Berg

& meer

 
 

SPRING passe-partout

Bestel