SPRING on Screen
nog te zien t/m 31 mei
 
 
 

Lessen uit Nauru waar niemand naar luistert

 

De vorm waarin de Belgische theatermakers Silke Huysmans en Hannes Dereere hun voorstelling presenteerden met twee enorme projecties van hun smartphones was hoogst origineel. Pleasant Island is een documentaire in een theatraal artistieke vorm over het minuscule eiland Nauru tussen Papoea Nieuw-Guinea en Australië in de Stille Oceaan. Nauru was paradijselijk eiland, tot eind jaren zestig van de twintigste eeuw werd begonnen met het delven van fosfaat waarvoor de toplaag aarde weg geschraapt moet worden. De hoeveelheid fosfaat was al snel uitgeput en het eiland veranderde in korte tijd in een kale rots vlakte. Een zeer korte tijd was het eiland ongekend rijk. Er woonden slechts enkele duizenden mensen, er werd geen belasting geheven en alle sociale voorzieningen waren gratis. Maar toen de mijn was uitgeput verdween het geld als sneeuw voor de zon. Nu is het een straatarm en desolaat eiland.

Een nieuwe fase ging in toen Australië besloot om er asielzoekers die illegaal met de boot naar Australië wilden komen daar onder te brengen. Wrang is dat dit voor de lokale bewoners weer zorgt voor inkomsten van de Australische overheid. De vluchtelingen zitten in kampen. Er wordt zelfs gesproken over concentratiekampen. De mensen kunnen nergens heen en het is een totaal uitzichtloze positie. Australië probeert journalisten er weg te houden om geen aandacht te vestigen op dit schrijnende probleem. Huysmans en Dereere moesten dan ook veel moeite doen om hun materiaal te bemachtigen. Ze filmen de mensen niet maar doen audio-opnames. Het eiland dat eens rijk was aan fruitbomen, waar mensen de mango’s zo van de bomen konden plukken is nu voor de voedselvoorziening volledig afhankelijk van import. De belangrijke bron van inkomsten biedt de opvang van migranten. Er zijn migranten die zo desperaat zijn na jarenlang uitzichtloos op dat eiland vastzitten dat ze zelfmoord plegen. Huysmans en Dereere laten beelden zien van Australische politici die harde woorden gebruiken over dat ze geen asielzoekers die illegaal per boot komen zullen toelaten. Mijn hart breekt bij de verhalen van de mensen die vol hoop naar het Westen probeerden te komen en dan op Nauru vast zijn komen te zitten. Maar tegelijkertijd denk ik: wat zou er gebeuren als er geen afschrikbeleid is voor asielzoekers? Hoeveel immigranten moet en kan het Westen toelaten? En, niet onbelangrijk, passen de immigranten als die eenmaal binnen zijn zich genoeg aan de Westerse liberale omgangsvormen aan? Je moet wel heel erg naïef zijn om te denken dat met name Islamitische immigranten vanzelf de liberaal-democratische normen en waarden over nemen. Enfin, immigratie is een moeilijk probleem.

Huysmans en Dereere zadelen het publiek op een zeer indringende wijze op met moeilijke problemen. En het zijn twee soorten problemen. Ten eerste lokaal, hoe zal het verder gaan met Nauru? Zal deze theaterproductie bijdragen aan het verbeteren van het lot van zowel de lokale bevolking van Nauru als van de immigranten die daar in kampen zitten? Ten tweede mondiaal, deze productie kaart de Grote Vragen van het uitbuiten van de grondstoffen van de aarde voor het korte termijn eigenbelang en de immigratiestroom naar het westen aan. Naura is Nederland in het klein. In Naura hebben ze het fosfaat uitgeput, in Nederland hebben we in enkele decennia het aardgas grotendeels verbruikt waar we nu te kampen hebben met de gevolgen. Nederland, als onderdeel van Europa, kampt ook met immigratiestromen die de komende decennia alleen nog maar zullen toenemen. Heel vrolijk werd ik niet van Pleasant Island. Vaak kun je beter niet goed geïnformeerd zijn over toestanden in de wereld. Wie alleen in Utrecht is, bij SPRING, kan nog denken dat het allemaal wel meevalt en dat het goed komt met de mensen wereldwijd. Echter, wanneer het blijft bij theater bezoeken en applaudisseren komt het in ieder geval niet goed.

Door Floris van den Berg

© Vlad Sokhin

& meer

“We waren benieuwd naar de perspectieven die resten op een plek die kapot is.” “We waren benieuwd naar de perspectieven die resten op een plek die kapot is.”

Interview met Silke Huysmans en Hannes Dereere over Pleasant Island

nieuws
 
 

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief