SPRING 2020
14 - 23 mei
 
 
 

Dronefare op de bühne

 

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 2 door filosoof Floris van den Berg. 


Only the dead have seen the end of war
. - Plato

Als je niks zou weten van wat er in de wereld speelt, dan zou de voorstelling #minaret vermakelijk kunnen zijn. Maar in de tijd dat iedereen online is, krijg je de ellende uit de wereld mee, of je het nu wilt of niet. Wat mij verbaasd is dat ellende en geweld entertainment kunnen zijn – kijk naar de vele actie- en geweldfilms die kaskrakers zijn en waar niemand ook maar een nacht minder om slaapt, zoals onlangs de geweldsorgie van de film Joker. Het nieuws stort dagelijks ellende over ons uit en ook al is dat geen entertainment, we laten het onverschillig langs ons heenglijden. Tenzij het de kat van de buren betreft die door een dierenbeul is doodgemarteld, dan vinden we het niet leuk meer. Dan zijn we geschokt. We kunnen het nog wel, geschokt zijn. Maar we zijn het niet vaak. Klein leed dichtbij doet ons veel meer dan groot leed ver weg. Wat moeten wij met de ellende die er elke dag in de wereld is? Geschiedenis toont ons de lange opeenvolging van ellende in de wereld. Hier in Europa, in het vrije westen, leven we in een interbellum, de vredespauze tussen twee oorlogen. Want dat er oorlog komt is zo zeker als dat na de zomer de winter komt.

Ik had op gezien tegen de voorstelling #minaret. Ik had de trailer bekeken en de aankondiging gelezen. En, eerlijk gezegd, als ik niet had toegezegd om erover te schrijven, zou ik niet gegaan zijn. Vluchtgedrag. Escapisme. Het is omdat ik niet weet wat ik ermee moet. Ik vind het geweldig dat er via theater aandacht voor is, maar ik hoef het niet te zien. Net als dat ik het goed vind dat er concentratiekampen zijn die bezocht kunnen worden – maar ik hoef het niet te zien. Ik steun mensenrechten en ben lid van Amnesty International, maar het blad Wordt vervolgd ligt ongeopend op de trap – ook dat durf ik niet in te kijken. Ik kijk liever weg. Omdat ik het gevoel heb dat ik er niks aan kan doen. Ja, ik doneer en ja ik teken petities en ja ik loop mee met fakkeltochten en demonstraties. Maar ik besteed meer tijd aan Netflix entertainment dan aan pogingen het leed in de wereld te verminderen.

De voorstelling #minaret op de tweede avond van SPRING in Autumn, gaat over het oorlogsgeweld in Syrië, meer precies over Aleppo en de minaret aldaar die in 2013 door oorlogsgeweld is verwoest. Het meest opvallend is de drone die in de lucht hangt. Een drone met een camera die de dansers volgt en filmt en het beeld groot op het achterdoek projecteert. Er is Arabische livemuziek en er is dans. Dus je zou kunnen denken, als je niks weet, dat er gewoon vrolijk gedanst wordt. Maar het geweld maakt mij misselijk. Het lijkt of er lijken liggen. Er wordt met lichamen gezeuld. Er wordt gedanst vanuit angst en wanhoop. Er zijn martelscenes. De drone die alles volgt en vastlegt als een vijandelijke indringer voelt als een constante dreiging. Er is geen privacy. Moderne oorlogsvoering is dronefare. De drones doen het vuile werk en de drones filmen de gevolgen. De mensen blijven op afstand. Maar het geweld van de oorlog wordt er niet minder om. De slachtoffers zijn alleen steeds vaker de ander.

In het nagesprek vertelde Omar Rajeh over wat hem tot deze voorstelling inspireerde en dat was een video die hij op Facebook zag van een drone die een verwoeste stad in Syrië filmde. Rajeh is opgegroeid in Beiroet ten tijde van de burgeroorlog. Libanon wordt thans overspoeld door Syrische vluchtelingen. Oorlog is voor Rajeh heel wat concreter dan het voor ons, Utrechtse Schouwburgbezoekers, is. Oorlog is ofwel ver in het verleden, ofwel ver weg. En zo zal het altijd zijn, dat was de conclusie van de geschiedenislessen op school, in ieder geval impliciet.

De vraag knaagt waarom deze voorstelling zo aangrijpend is, en waarom de Hollywood actiefilms dat niet zijn? Is dat de kracht van kunst? Gaat kunst de wereld redden of tenminste een bijdrage leveren aan een vreedzamer wereld? Gandhi benadrukte dat oorlog slachtoffers maakt en dat het voor de slachtoffers niks uitmaakt wie degene is die hen leed brengt:

What difference does it make to the dead, the orphans and the homeless, whether the mad destruction is wrought under the name of totalitarianism or in the holy name of liberty or democracy. - Ghandi

Hoe zou het zijn als alle strijdende partijen in Syrië deze voorstelling zouden zien, zouden ze dan begrijpen dat het beter is om de strijd te staken en in vrede met elkaar samen te leven? Het is een vraag waar iedereen het antwoord op weet en waarvan we het tegendeel hopen.

& meer

Alles anders Alles anders

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 1 door filosoof Floris van den Berg

nieuws
 
Praten met rijstkokers Praten met rijstkokers

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 3 door filosoof Floris van den Berg

nieuws
 
 

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief