SPRING on Screen
nog te zien t/m 31 mei
 
 
 

Alles anders

 

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 1 door filosoof Floris van den Berg

Daverende derwisj dans
Bij SPRING is alles anders. Na drie ervaringen op een avond worden de voorstellingen in mijn hoofd vermengd tot één overdonderende belevenis. Na een hele dag achter een scherm werken is de openingsavond van SPRING alsof je gaat stappen in Ibiza. Dat probeer ik mij dan voor te stellen, want ik ben daar nooit geweest. Bij Ghost Writer and the Broken Hand Break begon de doorbraak uit de sleur en gebaande paden gelijk. Bij de ingang stond een bak met oranje chips, dat dacht ik tenminste even, maar het bleken oordoppen te zijn. Meer iets voor een dance party of metal concert. Geen stoelen. Op de zwarte dansvloer wervelden drie dansers rond in drie lichtcirkels. Het publiek zocht een plaats langs de kant. Eerst staande, maar langzamerhand gingen mensen zitten op de dansvloer. De moderne derwisj dans bracht niet alleen de dansers in een trance maar heeft ook op het publiek een hypnotiserende werking. De dans ging over in een concert met de dansers als muzikanten. Er werd al dansdraaiend een gitaar, een drum en een bekken aangereikt. Al draaiende werd er een concert ten beste gegeven. Midden in de voorstelling opeens een moment stilte en stagnatie. Prachtig. 

Wat theater tegenwoordig tot een extra intense ervaring maakt is dat het een van de weinige plekken is waar mensen nog van hun telefoon afblijven. Al ging in de Ghost Writer and the Broken Hand Break een telefoon met luide melodieuze ringtone af. Waar zitten mensen nog zo lang zonder hun aan het scherm gekluisterde blik? Velen zitten op de wc en aan tafel nog met een scherm voor hun neus. Wat tot voor kort heel normaal was – omdat de smartphones er domweg niet waren – is nu bijzonder aan het worden. Theater brengt de focus van attentie van een hele groep mensen samen. Van de individualistische schermen naar de collectieve ervaring. Theater is een intense gedeelde ervaring. Zodra het applaus verstomd grijpt een groot deel van het publiek alweer naar het scherm want daar speelt blijkbaar het echt belangrijke deel van het leven zich af. Dit is geen goedkope cultuurkritiek op anderen. Ik ben guilty as hell. 

De harde muziek waarvan de trillingen in heel je lichaam voelbaar waren, maakte de voorstelling intens. Erover schrijvend word ik duizelig in mijn hoofd. Hoeveel rondjes zouden de dansers hebben gedraaid? Hebben ze alle drie hetzelfde aantal rondjes gedraaid? Draaien ze elke voorstelling dezelfde hoeveelheid rondjes? Hoe voelen ze zich na de voorstelling? Bij het in ontvangst nemen van het applaus leken ze nog vast op hun witte sokken te staan. Een vraag die bij mij opkomt is: bestaat het getal van de som van het aantal rondjes van de voorstelling van vanavond? Als het is opgenomen, is het mogelijk om te tellen. Maar als het niet is opgenomen en niemand heeft geteld, bestaat dat getal dan, ook al is het niet te achterhalen? Wellicht is deze metafysische reflectie over de ontologische status van getallen van standen van zaken in de wereld, mijn doorgedraaide brein.  

Dansen op de vulkaan
Dikwijls heeft moderne dans en theater een minimalistisch decor. Maar niet de voorstelling Crash Park. Die is juist gemaakt rondom een decor. Ik heb in al de jaren geen voorstelling gezien waarbij het doek gesloten was aan het begin van de voorstelling, zoals hier. Regulier zijn eersterangs kaarten duurder, maar bij de vrije placering is er soms vrees voor de voorste rij. En daarom was er nog ruimte genoeg om midden vooraan te zitten. Zonder silhouetten van hoofden in je beeld beleef je het op de eerste rij het meest direct. 

Overlevenden van een vliegtuigramp op een onbewoond vulkaaneiland. Er ligt een vliegtuigwrak en er is een grote rotspartij met palmen, het vulkaaneiland. Het eiland draait. Een laag water op het toneel. Er is een schuimparty. De vulkaan spuwt metershoge vlammen. Er staat een pianola op het toneel die eenzaam zoetgevooisde muziek pingelt. Hoewel de overlevenden een vliegramp hebben overleefd, laten zij zich niet kisten, of is het naïviteit? Ze feesten vrolijk en zien overal de zonnige kant van in. Het eiland wordt een heus party-eiland met een bar en discotheek. Een vliegramp mag de pret niet drukken. Op het toneel ligt nog een afgerukte arm, maar helemaal niks verstoort de obsessieve vrolijkheid van de overlevenden. De voorstelling is een klucht van losse acts met muziek en weinig tekst. Verkleedpartijen naar 17de -eeuwse kleding uit de tijd van Daniel Defoe en diens Robinson Crusoë. Even lijkt het mis te gaan met komst van een zeemonster. Maar het monster wordt verslagen en vervolgens vrolijk op gepeuzeld. Helemaal niks kan de pret drukken. Er wordt gefeest en gedanst, op de vulkaan. En zolang het goed gaat gaat het goed. Après nous le déluge. 

Is de klucht wel een klucht en niet een aanklacht tegen de moderne mens die de rokende vulkaan – de ecologische crisis – in de wind slaat en vrolijk doorfeest alsof er niks aan de hand is? Als SPRING een feest is, is er in ieder geval de reflexieve ondertoon die het publiek aan het denken zet. Er is een ongemakkelijke ondertoon. SPRING biedt weliswaar entertainment, maar je krijgt het niet voor niks. De klucht van Crash Park is de harde werkelijkheid en ook al hebben we het soms door dat we dansen op de vulkaan, we doen alsof we het niet zien. We feesten om te vergeten. Misschien gaat het goed. Zolang het goed gaat, gaat het goed.

Ik moest denken aan dat vrolijke lied ‘met die sombere ondertoon Dansen op de vulkaan’ van De Dijk met daarin de regels:

Dit is de grote vrijheid
Je mag zeggen wat je denkt
Niet dat het iets uitmaakt
Met hoeveel je ook bent
Ze doen toch wat ze willen
Al moet de hele boel vergaan

Chemie van het geluk
Is de apotheek van Dries Verhoeven entertainment of een aanklacht? Het is in ieder geval fascinerend. Voor de Stadsschouwburg staat een onopvallend gebouwtje met een wit kruis. Toen ik er naar binnen wilde kwamen er net wat type drugsdealers uit. Zo bereikt SPRING ook nog eens een ander publiek en wordt het multicultureel. Er passen vier mensen in het krappe gebouwtje. Wie binnengaat komt voor een toonbank waar achter glas een vrouwelijke robot staat die vriendelijk allerlei farmaceutische gelukspillen aanprijst. Ze vertelt waar het voor dient, hoe het werkt, hoe het voelt en wat de bijwerkingen zijn en of het verslavend is. Het zijn gelukspillen. Daar zijn er veel van. Naast de legale gelukspillen die huisartsen en psychiaters voorschrijven zijn er natuurlijk ook de illegale gelukspillen waarvan er veel in Nederland gemaakt worden en waarvan de vaten chemische afval regelmatig in de natuur gedumpt worden. Maar alcohol is ook een middel voor instantane geluksbeleving en afstomping voor de werkelijkheid. En is suiker in de vorm en mate waarin wij het tot ons nemen niet ook een genotsmiddel met als bijwerking obesitas? Het streven naar genot en verdoving is niet nieuw. Roesmiddelen hebben de mensen al millennia verleid en je vindt het in vele culturen. Is geluk voor zoveel mensen dan zo onbereikbaar dat ze naar geluksmiddelen grijpen? Er zijn mensen met psychische problemen, maar hoe kan het dat zoveel mensen zoveel pillen slikken, legaal en illegaal? De apotheek zet – in tegenstelling tot een echte apotheek – aan tot kritische reflectie over waarom we eigenlijk zoveel pillen gebruiken. Het is een apotheek waar je niet met pillen uitkomt, maar met vragen over de aard van geluk en daarmee naar vragen of wij ons leven goed leven en de samenleving optimaal voor een echt gelukkig leven hebben ingericht.  
Niet alleen farmaceuten houden zich met geluk bezig. Er zijn ook filosofen die proberen geluk te bevorderen, zoals Bertrand Russell in zijn boek The Conquest of Happiness (1930). Hierbij een filosofische pil voor geluk. Aan jou om het te proberen: 

A happy life must be to a great extent a quiet life, for it is only in an atmosphere of quiet that true joy can live. 

& meer

Dronefare op de bühne Dronefare op de bühne

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 2 door filosoof Floris van den Berg

nieuws
 
Praten met rijstkokers Praten met rijstkokers

Reflecties over SPRING in Autumn, dag 3 door filosoof Floris van den Berg

nieuws
 
 

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief